مدیریت امور باغبانی

تولید بیش از  10 میلیون نشاء مورد نیاز کشاورزان مناطق جنوبی استان در مجتمع گلخانه ای شهرستان حاجی آباد

 

همه ساله کشاورزان سبزی کار مناطق جنوبی استان به منظور پیش رسی  محصول خود اقدام به خرید نشاء  گوجه فرنگی از مناطق دیگر ( برون استانی -   بوشهر و اصفهان ) مینمودند که اغلب از کیفیت خوبی نیز برخوردار نبود  و در زمان انتقال  نشاء خود نیز چاره ای جز تحویل گرفتن این نشاء ها نداشتند . در سالجاری با راه اندازی مجتمع گلخانه ای علی آباد حاجی آباد و افزایش دانش فنی فارغ التحصیلان شاغل در این مجتمع  که با برگذاری کلاسهای آموزشی صورت پذیرفت  با تنظیم  قرارداد فی مابین با کشاورزان سبزی کار مناطق جنوبی استان اقدام به تهیه بیش از  19000000 نشاء ( با احتساب منطقه فارغان)  گوجه فرنگی  با کیفیت عالی نمودند .

 

شایان ذکر است از خصوصیات برتر این نشاء های تولید شده نسبت به نشاء تولید شده توسط کشاورزان در محل مزارع میتوان به موارد ذیل اشاره نمود:

  • از بذر با قدرت نامیه با لا انتخاب شده است.
  • ارتفاع کوتاه با گسترش عرضی نسبتا وسیع و سیستم ریشه خوب تهیه شده است.
  • عدم همپوشانی برگهای گیاهچه در خزانه و عدم تماس با یکدیگر .
  • بر روی بستر مناسب پرورش یافته است .(پیت -ورمی کولیت).
  •   بهترین زمان انتقال نشاء رعایت شده است  (درجه حرارت روز 21-24 درجه و شب 15-18 درجه سانتیگراد).
  • فاقد هر گونه آلودگی به آفات و امراض میباشد زیرا در محیط کاملا تمیز و فاقد آلودگی تهیه شده است .

 توصیه مهم به کشاورزان :

1- خیس نمودن کامل زمین اصلی (محل استقرار نشاء) جهت سلامت ریشه و استقرار سالم نشاء ضروریست(گوجه فرنگی سیستم ریشه ضعیفی دارد).

2-  بذور دارای قوه نامیه و مرغوب در صورت قرار گرفتن در درجه حرارت 24-27 درجه سانتیگراد طی مدت 7-10 روز جوانه میزنند .

 


 

نیازمندیهای اقلیمی

نقش دما

زیتون درمناطقی بهترین عملکرد وبهترین کیفیت را خواهد داشت که دارای زمستانهایی معتدل وتابستانهایی گرم وخشک وطولانی باشند دراین شرایط میوه امکان رسیدن پیدا می کنند 0

زیتون درختی نیمه گرمسیری وبنابراین به یخبندان های شدید حساس است دما این حساسیت دردوره های مختلف رشد گیاه فرق می کند 0اگر درجه حرارت هوا دردوره استراحت گیاه به تدریج کاهش یابد حتی اگر به 13- درجه سانتی گرادهم برسد خسارت وارد شده به درخت قابل توجه نخواهد بود اما اگر درهمین زمان درجه حرا رت به طور ناگهانی کاهش یابد ممکن است به نابودی گیاه منجر گردد0 شاخه های بارده درخت دردرجه حرارت 5-درجه سانتی گراد ممکن است از بین بروند ویخبندان های کوتاه مدت ناگهانی موجب ایجاد سوراخ های کوچکی بر روی شاخه میوه ده خواهد شد که زمینه را برای حمل باکتری گره زیتون فراهم می اورد که موجب از بین رفتن بافت صدمه دیده خواهد شد 0

نیاز سرمایی زیتون درطول دوره استراحت یعنی از اذر ماه تا بهمن ماه برحسب رقم متفاوت بوده واز 200 ساعت تا 120 ساعت زیر 10 درجه ساتی گراد فرق می کند وجود این سرما برای گل انگیزی ضروری است ودر نواحی که این سرما وجود نداشته باشد رشد رویشی زیتون بسار عالی اما درخت به بار نخواهد نشست 0درخت زیتون در دمتی 10تا 12 درجه سانتی گراد بیدارشده ودر دمای 15 درجه سانتی گراد اندامهای رویشی گیاه به خوبی رشد می کند اما شکوفه هاتی گیاه دردمای 18تا20 درجه سانتی گراد ظاهر می شوند وبهترین دمای گرده افشانی وتلقیح 20تا22 درجه خواهد بود 0

به طور کلی مجموع درجه حرات های مثبت از اغاز بیداری درخت تا زمان برداشت محصول 5300درجه سانتی گراد می باشد 0

زیتون در مقابل دماهای زیاد بسیار مقاوم است زیرا ریشه های بسیار فعالی دارد که خاک راربه طور عمقی وجانبی برای دسترسی به اب کاوش می نمایند

ساعت افتابی

محصول رضایت بخش واقتصادی زیتون در مناطقی که بیش از 1500 ساعت افتاب در سال داشته باشند به دست می اورند 0درمناطق کم سوز رشد رویشی درخت بیشتر بوده و شاخه ها درهمدیگر فرو رفته وفقط درقسمت فوقانی وسطح جانبی تاج درخت اندکی میوه تولید می شود 0دراین حالت درختان نیاز به هرس واصلاح زیادی خواهند داشت 0

 

اولويت بندي سازگاري زيتون با دما اخذ كتابهاي دكتر صادقي وجدولسازي براي متدلوژي

 

درجات اولويت

عوامل محيطي

 

خيلي مناسب (1)

مناسب (2)

نسبتاً مناسب (3)

مناسبت كم(4)

حذف محدوده غير قابل قبول

متوسط درجه حرارت ساليانه C

18- 16

11-15

20-18

15-14

20-22

14-12

22-24

 

متوسط حداقل دما C

1-تا 2-

1-تا 0

2-تا4-

0تا2

4-تا6-

2تا4

 

8-

6

 

 ميزان بارندگي

زيتون در مناطقي كه بارندگي ساليانه بين 500تا 800 ميلي ليتر باشد بصورت ديم بخوبي رشد و نمود كرده و محصول قابل قبولي توليد مي كند با وجود اين ، در مناطقي كه بارندگي آنها در سال 1000ميلي متر يا بيشتر و 2000ميلي متر يا كمتر هم باشد پرورش داده مي شود . البته اين عامل اقليمي مي تواند توسط بيشتر تعديل گردد يعني در مورد اول زيتون ترجيحاً روي تپه ها و در شيبهاي رو به جنوب و در مورد دوم (بارندگي كم ) در خاكهاي عميق و با تراكم كم كاشته مي شوند .

دو مرحله از مراحل حساس رشد درخت ، مرحله سخت شدن هسته و تجمع روغن در ميوه است . در اين دو مرحله درخت به رطوبت كافي در خاك نياز ندارند . در صورتيكه در ماههاي مرداد و شهريور بارندگي وجود نداشته باشد محصول كاهش خواهد يافت در اين مناطق آبياري تكميلي بسيار مفيد خواهد بود .

ماخذ دكتر صادقي - بررسيهاي كارشناسي

درجات اولويت

عوامل محيطي

 

(1)

(2)

(3)

(4)

 

بارندگي ساليانه ميليمتر

750-700

800-750

700-600

1000-800

600-550

1200-1000

550-500

1400-1200

در مورد كاشت ديم صادق است

 

نیاز مندیهای خاک

زیتون اگر چه با طیف وسیعی از خاکها سازگار است امادر خاکهایی بیشترین عملکرد را خواهد داشت که درخت بتواند بدون محدودیت های فیزیکی وشیمیایی ریشه های خود را گسترش دهد 0

برای برداشت محصول اقتصادی زیتون روی تپه های کم شیب واراضی رسوبی با خاک های عمیق وحاصل خیز وکاملا نفوذ پذیر به اب ظرفیت نگه داری قابل قبول ، کاشته شود 0

توپوگرافی

زیتون بر روی شیب های مختلفیز کاشته می شود اما براساس امکان انجام مدیریت های زراعی واثرات مقدار شیب بر روی ان،مقدار تولید محصول متفاوت خواهد بود سه وضعیت دراین شرایط متصور است :

1-درصورتی که ابیاری باغر به صورت جوی و پشته انجام شود اما سایر عملیات تولید محصول به شکل زیر خواهد بود:

1-0 درصد بدون محدودیت ، 2-1 درصد 15 درصد کاهش ، 4-2 درصد 40درصد کاهش ، 6-4درصد 50درصد کاهش وبالاتر 6درصد قابل قبول نخواهد بود 0

2-درشیب هایی که امکان انجام مدیریت هایی مطلوب زراعی موجود باشد وسایر عملیات تولید محصل هم مکانیزه باشد دراین صورت اثرات شیب برروی عملکرد به شرح زیر خواهد بود :

0تا4 درصد بدون محدودیت ، 8-4 درصد 15درصد کاهش ، 16-8 درصد 40درصد کاهش ،2-16 درصد 60درصد کاهش وبالاتر 25درصد قابل قبول نیست 0

3-درشیب هایی که نتوان مدیریت هایی نیرومندی را اعمال نمود اما امکان انجام کار دستی ویا استفاده از نیروی حیوانات وجود داشته باشند 0 اثرات شیب بر روی عملکرد عبارتند از؛

0تا8 درصد بدون محدودیت ،16-8درصد15درصد کاهش ، 30-16درصد 40درصد کاهش ، 50-30درصد60درصد کاهش ، وبالاتر از50 درصد قابل قبول نیست 0

در مجموع می تواند گفت هر گاه در نظر باشد از مکانیزاسیون کامل استفاده گردد زمین های خیلی شیب دار را نمی توان انتخاب نمود اما شیب های خیلی تند تر که امکان تراس بندی انها وجود داشته باشد به طوری که بتوان از مکانیزاسیون استفاده نمود نیز کاملا مطلوبند ولی باید توجه نمود که هزینه اولیه تراس بندی تحویل خواهد شد 0

برنامه کاشت بر روی شیب های مختلف به صورت زیر پیشنهاد گردیده است :

رابطه بافت خاك و ميزان بارندگي براي رشد و نمو مناسب زيتون به شرح زير است :

1-10 درصد رس در مناطقي كه بارندگي ساليانه آنها بين 200تا 300 ميلي متر مي باشد .

2-20 درصد رس در مناطقي كه بارندگي ساليانه آنها تا 600 ميلي متر باشد .

3-30 درصد رس در مناطقي كه بارندگي ساليانه آنها بيشتر از 600 ميلي متر مي باشد .

يكي از مشخصات ديگر زيتون مقاومت در برابر آهكهاي فعال است بطوريكه خاكهاي نسبتاً قليايي (تا 5/7=PH ) و كاملاً قليايي (5/8-8=PH ) را به راحتي تحمل مي كند . اما در خاكهاي آهكي رشد و نمو بهتري دارد بهترين PH براي جذب عناصر توسط ريشه زيتون 7تا5/7درجه سانتي گراد مي باشد .

با افزايش درصد گچ خاك ميزان كاهش محصول به شكل زير خواهد بود :

5تا 10 درصد ، بدون محدوديت ، 10 تا 15 درصد با 15 درصد كاهش ،15 تا 20 درصد تا 40 درصد كاهش ، 20 تا 25 درصد تا 60 درصد كاهش و بيشتر از 25 درصئ نيز قابل قبول توليد نخواهد كرد .

زيتون در خاكهايي با EC كمتر از M /ds 7/2 هيچگونه كاهشي ندارد .كاهش عملكرد با افزايش EC به شكل زير خواهد بود .

10درصد كاهش تا EC 8/3 ،25 درصد كاهش تا EC 5/5، 50 درصد كاهش تا EC 8/4 و 100درصد كاهش در EC 14 .

بايد توجه نمود كه خاكهائي كه مقادير نسبتاً بالايي از بور يا كلرايد داشته و يا سديمي باشند مناسب كاشت باغ زيون نمي باشند زيرا به ريختن ساختمان خاك مانع نفوذ پذيري خاك شده و از زهكشي مناسب آن جلوگيري مي كنند و باعث مي شوند كه شرايط اشباع بوجود آيد كه در اين شرايط ريشه هاي زيتون از بين خواهند رفت .

مقدار رطوبت ومه :

اصولاً درخت زيتون به رطوبت زياد محيط حساسي دارد و از كاشت آن در مجاورت دريا بايد خودداري شود زيرا رطوبت زياد و مداوم را براي رشد و حمله بيماريهاي قارچي و باكتريايي فراهم مي آورد بيماري لكه طاووسي يكي از بيماريهاي رايح منطقه مرطوب است .

 اولويت بندي سازگاري زيتون با عوامل محيطي ماخذ كتابهاي دكتر صادقي و بررسي كارشناسي

درجات اولويت

عوامل محيطي

 

(1)

(2)

(3)

(4)

 

عمق خاك سانتي متر

5/1

 

 

 

 

شيب (درصد )

10تا0

 

 

 

 

سطح آب زير زميني cm

180

 

 

 

 

PH

2/7-7

2/7-5/7

7-6

5/7-8

6-5/5

8-2/8

5/5-5

2/8-5/8

8

815

EC

2

8/2-8/3

8/3-5/5

5/5-8

8

ارتفاع از سطخ دريا (متر )

تا700

1000-700

12000-1000

1400-1200

1400

 

تگرگ و برف

بارش تگرگ باعث زخمي شدن شاخه ها وسرشاخه هاي درختان مي شود كه طغيان بيماري گره زيتون كه بوسيله باكتري pseudomonas syinyae pv.savastonoi ايجاد مي شود را دي پي دارد . تگرگ برداشت محصول ، باعث ريزش قبل از موعد خواهد شد .

ارتفاع از سطح دريد

ارتفاع از سطح درياهاي آزاد يكي از عوامل است كه بر روي كيفيت عوارض جدي نظير حرارت ، باران ، برف ، و . . عملاً تاثير مي گذارد اما شديداً به عرض جغرافيايي منطقه مورد نظر بستگي دارد .

در منطقه مديترانه اصولاً كاشت زيتون در ارتفاع بالاتر از 800 متر در شيبهاي جنوبي از 600 متر در شيبهاي تماس توصيه شده است .

در ايران زيتون در ارتفاعات 1500 شيراز ، بوشهر 100، دزف.ل 400 منجيل بخوبي رشد و نمو مي كند .

1-بر روي شيبهاي كمتر از 10 درصد ، تراس بندي به مفهوم واقعي لازم نمي باشد بلكه كافي است در پاي درختان طشتك هائي ايجاد شود كه بتوانند آب باران را نگه داشته و باعث نفوذ بهتر آن شوند .

2-بر روي شيبهاي بين كمتر از 10 تا 20 درصد دو روش كاشت پيشنهاد گرديده است در روش اول بر روي اين شيبها قبل از رديف كاري درختان نهر هاي كنده مي شوند تا آب باران جاري شده از روي شيب در آنها جمع آوري شده و بداخل خاك نفوذ نمايد و از فرسايش خاك جلوگيري گردد .

3-تراس بندي بر روي شيبهاي بالاتر از 20 درصد ضروري است و تراسها بايد طوري ايجا شوند كه حداقل 4 متر عرض داشته باشند تا عمليات زراعي و برداشت زراعي وبرداشت محصول امكان پذير باشد .

 

ويژگيهاي فيزيكي خاك :

زيتون خاكهاي يكنواخت و متوسط ريز بافت را ترجيح مي دهد در مورد خاكهاي گوناگون بصورت زير است :

سوم : شني ، رسي ، لومي و شني ، لومي شني ، رسبي ، لومي -سيلتي ، رسي - لومي ، سيلتي ، رسي - لومي ن لومي - شني خاكهاي ريز بافت .

بطور كلي عمق خاك زراعي لازم براي هر درخت نبايد از 1الي 5/1 متر كمتر باشد . هر گاه در زمين مورد نظر در عمق هاي كم ، يك لايه سخت از آهك موجود باشد با كمك سوسو لوز اين لايه بايد طوري شكافته شود كه ريشه ها بتوانند براحتي در آنها نفوذ كند . خاكهاي شني براي كاشت زيتون در مناطق خشك مناسب ترند زيرا قطرات باران به محض باريدن در شن نفوذ كرده و به سطح ريشه هاي موين مي رسند و از تبخير آب و فرساش خاك نيز جلوگيري مي شود .

بهترين خاك براي زيتون كاري خاك سبك رسي - شني با زهكشي كافي و 8-7= PH باشد ، چنين خاكهايي اگر در تكريب خود آهك داشته باشند براي زيتونكاري ايده آل هستند .

 


 

 نهال

 

استان هرمزگان با توجه به اقليم خاص در خصوص كشت و پرورش نباتات گرمسيري و نیمه گرمسیری و توليد محصول خارج از فصل از مزيت هاي نسبي و قابليتهاي فراواني  برخوردار است. جهت توسعه باغات جدید و اصلاح و جایگزینی باغات موجود نیاز به تأمین نهال استاندارد و از ارقام تجاری بوده بنابراین نهال مناسب و استاندارد يكي از اهداف سازمان و وزارت متبوع در جهت توسعه ، اصلاح و جايگزيني باغات می باشد.

 يكي از اهداف برنامه پنجم توسعه باغباني، افزايش توليد محصولات باغي بوده كه رسيدن به اين هدف در قالب توسعه، اصلاح و جايگزيني باغات امكان پذير خواهد بود. مسلماً احداث باغهاي سالم، يكنواخت و اقتصادي زماني ميسر مي شود كه زمينه هاي لازم براي توليد نهال سالم و داراي اصالت ژنتيكي و مطابق با استانداردهاي مصوب فراهم گردد. براي توليد نهال سالم و استاندارد بايستي نهالستانهاي مطابق با شرايط استاندارد احداث گرديده تا امكان توليد نهال در شرايط بهينه و با نظارت دقيق توليد گردد.

با توليد و تأمين نهال در استان، ضمن امكان تهيه نهال و ممانعت از ورود نهالهاي آلوده به عوامل بيماريزا از ساير استانها زمينه اي جهت ايجاد اشتغال مولد براي فارغ التحصيلان بخش كشاورزي فراهم خواهد شد.

در سالهای اخیر با وارد نمودن و کاشت ارقام حاصل از کشت بافت خرمادر ایستگاه تحقیقات کشاورزی شهرستان میناب برخی از ارقام مقاوم و سازگار به اقلیم استان شناسایی شده که با برنامه ریزی مناسب و ازدیاد آنها از طریق کشت بافت مقدمات جایگزینی با ارقام نامرغوب در سطح 2000 هکتار (بیش از 200000نفرنخل)فراهم شده است، که شامل ارقام زیر می باشد  :

پیارم       برحی       زاهدی       دیری      توری        مجول

 

با توجه به نياز 680 هزار اصله نهال جهت اهداف توسعه و جايگزيني باغات ، در صورت عدم تحقق طرح در استان و ورود نهال از ساير استانها شاهد شيوع انواع آفات و بيماريهايي خواهيم بود كه خسارت جبران ناپذيري به باغات استان وارد خواهند نمود.

در صورت عدم اجراي طرح ساليانه حداقل مبلغ 30600 ميليون ريال با احتساب هر اصله نهال 45000 ريال از بخش كشاروزي استان خارج و به دست توليد كننده خارج از استان مي رسد.


  کشت زیتون دراستان هرمزگان

 

استان هرمزگان با وسعتي حدود 67 هزار كيلومتر مربع در جنوبي ترين نقطه كشور واقع و بين مختصات جغرافيايي 25 درجه و 24 دقيقه تا 28 درجه و 57 دقيقه عرض شمالي و 53 درجه و 41 دقيقه تا 59 درجه و 15 دقيقه طول شرقي قرار گرفته است .

اين استان بين آبهاي خليج فارس و درياي عمان و استانهاي بوشهر ، فارس ، كرمان و سيستان و بلوچستان محصور بوده و طول ساحلي آن حدود يكهزار كيلومار مي باشد .

بطور كلي اقليم استان تحت تاثير آب و هواي بياباني است و داراي تابستانهاي طولاني و گرم و زمستانهاي كوتاه و ملايم و مجموعاً استاني خشك ، گرم و كم باران مي باشد ولي چنون قسمتهاي جنوبي استان متاثر از توده هاي گرم و مرطوب آبهاي مجاور است در نواحي ساحلي و به عمق حدود 30 كيلومتربه سوي شمال داراي اقليمي مرطوب و گرم بوده و نيز در مناطق كوهستاني شمال استان و دشتهاي نسبتاً مرتفع مجاور استانهاي فارس و كرمان آب و هوايي نيمه معتدل دارد .

استان داراي 13 شهرستان بوده و با توجه به شرايط اقليمي فوق الذكر ظريفت كاشت وتوليد محصولات مختلف بخصوص گرمسيري و نيمه گرمسيري را داراست .

زيتون كه يكي از گياهان سارگار با مناطق نيمه گرمسيري در بعضي از نقاط استان قابل كاشت و توسعه بوده و بويژه در شهرستانهاي حاجي آباد و رودان درصد قابل توجهي را ميتوان به آن اختصاص داد .

در حال حاضر استان حدود 750 هكتار زيتونكاري داشته كه قسمت اعظم آن در مناطق حاجي آباد و رودان و دشت مسافر آباد مي باشد.

زيتون با خصوصيات ويژه خود از مقاومت به خشكي ، طول عمر ، هميشه سبز بودن و نهايتاً باروري و توليد محصول كه منجر به استحصال روغن خوراكي از آن خواهد شد . بهترين نقش را مي تواند در اشتغال زايي و ارزآوري و اقتصاد پايدار استان را داشته باشد .


 

 اطلاعات عمومی نباتات گرمسیری ، مرکبات و خرما